Wet, begrip, regel, requirement en test in één repository. Je volgt elke afspraak van bron tot toets, en je toont haar herkomst aan.
Neem de AI-Act. Er komt een nieuw artikel binnen, je koppelt het aan de begrippen die het raakt, en je ziet meteen welke regels, requirements en tests meebewegen. Wijzigt er later iets, dan wijst de keten je de weg zonder zoeken. Herkomst bekend, impact zichtbaar, dekking compleet.
Zet een taalmodel op de repository en het put uit je vastgestelde begrippen, wetten en regels, met de bron erbij, in plaats van iets te verzinnen. Voor overheid is dat het verschil tussen AI die je niet mag gebruiken bij een besluit, en AI die verwijst naar het wetsartikel.
Je brengt je eigen AI-systemen in kaart en verantwoordt ze, van systeem tot risicoklasse tot maatregel. De AI-Act-begrippen zitten er al in.
AI op versnipperde data loopt vast. SemanticXL is de laag die het wel laat werken: eerst je betekenislaag op orde, dan pas agents. Dat bespaart een dure misstap.
Alles staat in één repository, maar je hoeft niet alles tegelijk te zien. De domeinen vallen in vier groepen, zodat je binnenkomt waar jouw vraag ligt. Begrippen vormen het hart waar alles naar verwijst.
Wetten en artikelen, hiërarchisch beheerd met ELI-import vanaf wetten.overheid.nl.
NL-SBB / SKOS-AP-NL begrippenbeheer: meertalige labels, definities en relaties. Met review op de inhoud van je definities, een eigenaar en een herijkingsdatum per begrip, en vaststellen met twee paar ogen.
Beslis-, bereken-, actie- en validatieregels, gekoppeld aan wet en begrip.
SBVR verb concepts: bind begrippen via een werkwoord tot betekenisvolle feiten.
Referentie- en codelijsten als linked data: CSV-import, bewerken, SKOS-/CSV-export.
BPMN 2.0 procesmodellen: taken, gateways, events en flows op het canvas.
ArchiMate 3.2 / 4.0: lagen, elementen, relaties en views. Lees je CMDB in uit ServiceNow of TOPdesk (read-only).
Een canvas, drie notaties: MIM-informatiemodellen met objecttypen, attribuutsoorten en waardelijsten, UML-klassediagrammen met klassen, interfaces en generalisatie, en ERD's met sleutels en kraaienpoten. Ze staan in dezelfde graaf, dus een klasse en een objecttype verwijzen naar hetzelfde begrip.
DCAT-AP-NL-metadata met distributies, thema en grondslag; harvest-ready voor data.overheid.nl.
Werkprocessen met doel, proceseigenaar en wettelijke grondslag. De bewaartermijn komt uit de selectielijst, met de herkomst erbij. Uit te wisselen met je zaaksysteem via de VNG Catalogi API.
Welke documenten in een proces ontstaan, met openbaarheid onder de Woo en het formaat dat duurzaam toegankelijk blijft.
OSLC-RM-stijl met classificatie, MoSCoW-prioriteit en status-workflow.
Als/wil/zodat met acceptatiecriteria en een kanban-storyboard.
Testcases met stappen en run-status; coverage automatisch berekend.
GRC: risico's (kans × impact, risicomatrix) en beheersmaatregelen, herleidbaar naar proces, wet en architectuur. Gemapt op de ArchiMate Risk & Security Overlay.
Controletoetsen sluiten de audit-cyclus risico → maatregel → toets: toetsmethode, uitkomst, bevinding en vervolgactie.
Directies, afdelingen, teams, functies en rollen in een rapportagehiërarchie, met RACI-toewijzing en automatisch organogram.
Het register van artikel 30, afgeleid uit je processen: doel, grondslag, betrokkenen, ontvangers en bewaartermijn. Met een signaal wanneer een DPIA nodig is.
Scoor beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid; het basisbeveiligingsniveau volgt vanzelf. Een systeem erft het zwaarste niveau van de processen die erop draaien.
Hoe iemand de regeling doorloopt, als keten van aktes: begintoestand, rechtsfeit, rechtsgevolgen, eindtoestand. Levert meteen je testgevallen op.
APM met lifecycle, opvolging (replaces) en een roadmap-tijdlijn. Bedrijfswaarde en technische fit leid je af uit een vragenlijst, en het dashboard brengt portfolio, kosten en beveiligingsniveau in één beeld. Specialiseert ApplicationComponent.
Capability-map met maturiteit nu vs. streef en strategisch belang; heatmap van de maturiteitskloof, gerealiseerd door applicaties.
Portfolio Run/Grow/Transform met budget in vier componenten en gestructureerde verwachte waarde; verbetert capabilities, raakt applicaties. RGT-balans tegen de 70/20/10-richtlijn.
Total Cost of Ownership over run, investering en contract, met dekkingsgraad en een betrouwbaarheids-RAG. Lifecycle Cost Management-beslissingsagenda, capability-kostenkaart en TIME-portfolio.
Contract- en licentieregister met looptijden, opzegtermijnen en kosten. Over- en onderlicentiering wordt zichtbaar; voedt de TCO en de afloop-agenda.
Een begrippenkader verliest zijn waarde zelden doordat een definitie fout is. Het verliest zijn waarde doordat niemand meer weet of hij nog klopt. SemanticXL bewaakt de kwaliteit terwijl je typt, houdt een ritme aan voor het onderhoud, en laat zien wie wat heeft vastgesteld.
De SHACL-validatie kijkt of de verplichte velden er staan. De review kijkt naar de term zelf en naar wat de definitie zegt: begint hij met een lidwoord, is hij circulair, legt hij alleen een voorbeeld uit, mist de bron. Terwijl je typt zie je dezelfde hints, en met één klik krijg je een rapport als PDF voor het overleg.
Elk begrip heeft een eigenaar en een datum tot wanneer die zich eraan verbindt. Verstrijkt die datum, dan is het begrip niet fout maar onbevestigd, en dat is precies wat een lezer moet weten. Het beheerscherm laat zien wat verloopt, wat nog geen eigenaar heeft en wie er werk heeft liggen. Vaststellen vraagt twee paar ogen, en je kunt daar je eigen proces uit BPMN voor afvinken.
Met een klein knipsel toont je intranet of wiki de vastgestelde definitie op de plek waar de term staat. Plak een beleidsstuk in de scanner en je ziet welke begrippen erin voorkomen en welke woorden nog nergens zijn vastgelegd. Wijzig je een definitie, dan zie je eerst wie dat raakt en leg je uit waarom.
De vraag welke applicatie weg mag wordt vaak beantwoord met een gevoel. SemanticXL laat je die keuze onderbouwen met een vragenlijst die de organisatie zelf invult, en toont de uitkomst in één beeld waar je met managers voor kunt gaan zitten.
Elf vragen over de waarde voor het werk, elf over de techniek. Elke vraag telt mee met zijn eigen gewicht, en samen bepalen ze of een applicatie hoog of laag scoort. Zo staat achter elk oordeel een antwoord dat iemand heeft gegeven, in plaats van een schatting die niemand meer kan uitleggen.
Kerncijfers, applicaties per eigenaar, het kwadrant met de kosten per vak, de duurste tien en een tijdlijn van support en contracten die aflopen. Filter op eigenaar, fase, leverancier of beveiligingsniveau en alles beweegt mee. De printknop maakt er een PDF van met de filters die aan staan.
De lens zet per functie de applicaties naast elkaar die eraan bijdragen, met hun waarde, hun techniek en hun kosten. Staan er drie die hetzelfde doen, dan is dat het gesprek dat je wilt voeren.
Scoor beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid; het basisbeveiligingsniveau volgt daaruit. Het overzicht laat zien hoe die classificatie over de portfolio is verdeeld, waar het vastgelegde niveau afwijkt van wat de scores zeggen, en welke applicaties nog niet zijn geclassificeerd.
Elke afspraak draagt z'n herkomst én impact met zich mee. Volg de keten in beide richtingen.
Kies het wetsartikel of het begrip dat verandert. Je krijgt twee lijsten: wat erop rust en dus nagelopen moet worden, en waar het zelf op steunt. Bij elk geraakt object staat de weg ernaartoe, zodat je kunt navertellen waarom het in de lijst staat.
Een verwijzing zegt vooruit iets anders dan achteruit. Een regel steunt op een artikel, niet andersom. Het rapport houdt die twee kanten uit elkaar, want anders krijg je alles wat samenhangt in plaats van wat er stukgaat.
De keuze staat in het adres van de pagina. Je stuurt de link door en de ander opent hetzelfde beeld, met dezelfde diepte.
Geen lock-in: import en export verlopen zonder verlies, zodat je modellen overal bruikbaar blijven.
Voor informatiebeheer sluit SemanticXL aan op de VNG Catalogi API (zaaktypen heen en terug, met een mapping die je kunt opvragen), de selectielijst voor bewaartermijnen en MDTO voor duurzame toegankelijkheid. Het AVG-verwerkingsregister (artikel 30) en de BIO-classificatie (BBN1 tot BBN3) worden afgeleid uit diezelfde processen, dus je onderhoudt ze niet apart.
De ArchiMate 4.0-ontologie waar dit op steunt is in RDF beschreven, met de validatieregels erbij, en staat als open pakket op GitHub. De relatietabel komt rechtstreeks uit de specificatie, dus wat het model toestaat is na te lezen en niet door ons bedacht.
TTL · RDF/XML · JSON-LD · ArchiMate Open Exchange · BPMN-XML · UML-XMI: heen en terug zonder verlies. Elke resource krijgt een dereferenceerbare URI (content-negotiation naar HTML, Turtle of JSON) en is bevraagbaar via het ingebouwde SPARQL-endpoint.
Kennis van uw organisatie ligt verspreid over documenten, applicaties, modellen, wiki's, datacatalogi en hoofden van mensen. Zo'n verzameling is nog geen brein. Dat ontstaat pas als de samenhang expliciet is: wat een begrip betekent in welke context, welke processen het gebruiken, welke data erbij horen, welke wet erop rust, wie erover gaat, en wat er verandert als er iets in die keten wijzigt.
U staat in één begrip en alles eromheen is geordend naar de vraag die het beantwoordt: wat betekent het, waar wordt het gebruikt, wie gaat erover, wat zegt de wet, waar hangt het verder mee samen. Een lens per vraag dooft de rest.
Wijzigt een definitie of een wetsartikel, dan volgt het brein de keten langs gebruik en wetgeving en noemt het de processen, systemen en datasets die het merken. Geen zoektocht achteraf, maar het antwoord vóór de wijziging.
Uit een generiek taalmodel, of uit uw eigen brein. Dezelfde betekenislaag staat via de MCP-server open voor AI-agenten: die halen de vastgestelde definitie op met de bron en de datum van vaststelling erbij, en zeggen het als ze niets vinden.
Werkruimtes die je publiek deelt worden vanzelf één doorzoekbare bibliotheek, zoals de Stelselcatalogus dat is voor basisregistraties en een Objecttypenbibliotheek (OTL) voor assets. Burgers, ketenpartners en auditors bladeren vrij door betekenis, modellen en diagrammen; bewerken blijft achter de inlog.
Eén zoekingang over alle gepubliceerde objecten: begrippen, wetsartikelen, domeinwaarden, processen, applicaties, capabilities en meer, met facetten per soort en werkruimte.
Elk object toont zijn werkruimte, eigenschappen, relaties en de views waarin het voorkomt. Klik van begrip naar proces naar architectuur: browsen als linked data, relatie voor relatie.
ArchiMate-views met officiële notatie, BPMN-diagrammen, MIM-views en organogrammen als beeld. Elk object dereferenceerbaar via zijn URI, ook als Turtle of JSON.
Vraag een taalmodel wat een term betekent en je krijgt een aannemelijk antwoord dat nergens op steunt. Sluit het aan op SemanticXL en het haalt de vastgestelde definitie op, met de URI erbij en de datum waarop die is vastgesteld. Vindt het niets, dan zegt het dat in plaats van iets te verzinnen.
Koppel ChatGPT, Claude of je eigen agent aan het adres van je repository. Dat gaat via MCP, de standaard waarmee AI-toepassingen gereedschappen ophalen. Er hoeft niets geïnstalleerd te worden en er is geen account voor nodig.
De agent zoekt een begrip en vraagt de volledige kaart op met bronnen en relaties, zoekt een werkproces met zijn bewaartermijn, haalt de wettelijke grondslag erbij, en kijkt in je waardelijsten welke code is toegestaan en wat die betekent.
Staat dezelfde term in twee kaders met een andere definitie, dan krijgt de agent ze allebei te zien, met het kader erbij. Hij kiest niet voor je en verzint geen tussenweg.
Vraag hoe een definitie er op een bepaalde datum uitzag en je krijgt de versie van dat moment. Zo kun je uitleggen waarop een besluit van vorig jaar rustte.
De agent ziet alleen werkruimtes die je publiek deelt, en hij mag alleen lezen. Wat je niet deelt bestaat voor hem niet. Elk antwoord draagt de herkomst mee, zodat een lezer het kan nalopen.
Het adres van deze repository:
https://www.semanticxl.com/api/mcp
Bouw mee aan een referentiearchitectuur met je eigen assistent: De Bouwplaats →
Bovenaan de rapportages die over je hele werkruimte gaan. Daaronder de vijf plekken waar je begint. Daaronder de rest, gegroepeerd naar de vraag die het beantwoordt. Je ziet in één oogopslag wat er is en wat nog leeg is.
Twee ingevulde werkruimtes laten zien hoe de bouwstenen samenwerken. Eerst de overheid, daarna een algemene illustratie.
De demo-werkruimte bevat de Algemene wet bestuursrecht en de AI-verordening als bron. Elk begrip verwijst naar zijn artikel, elke regel naar zijn begrip, elke test naar zijn requirement. Je klikt van wettekst naar toets en terug.
Dezelfde bouwstenen, maar dan voor een gewone onderneming. Klik door de schermen heen.
Geen mockups: dit zijn opnames van de echte editors met echte data, van wetsanalyse tot architectuur. Kies een film; ondertiteling zit erbij.
Muziek: Kevin MacLeod (incompetech.com) · licentie CC BY 4.0
Lees The Semantic Enterprise Manifesto - het besturingssysteem voor de cognitieve onderneming.
Plan een demo en zie hoe SemanticXL wet, begrip en uitvoering aantoonbaar koppelt.